پاسخ کوتاه: آببندی لنت ترمز یعنی چند صد کیلومتر اول پس از نصب لنت نو را طوری رانندگی کنید که سطح لنت و دیسک کامل با هم جفت شوند و لایهی نازک و یکنواختی از مواد لنت روی دیسک بنشیند. روش ساده این است: پیش از حرکت چند بار پدال را فشار دهید، بعد در یک مسیر خلوت ۸ تا ۱۰ بار از سرعت حدود ۶۰ به ۱۰ کیلومتر بر ساعت ترمز متوسط بگیرید بدون اینکه کامل بایستید، سپس چند دقیقه بدون ترمز رانندگی کنید تا ترمزها خنک شوند. تا حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر بعد هم از ترمزهای شدید و طولانی پرهیز کنید. در ادامه این مراحل را دقیقتر توضیح میدهیم.
آببندی لنت ترمز چیست و چرا لازم است؟
سطح لنت نو و حتی دیسک نو یا تراشخورده، در مقیاس میکروسکوپی کاملاً بر هم منطبق نیستند. در روزهای اول، لنت فقط با بخشی از سطح دیسک تماس دارد و به همین دلیل گیرایی ترمز کمی کمتر از حالت عادی است. آببندی، که در منابع انگلیسی به آن Bedding یا Burnishing میگویند، دو کار انجام میدهد:
- جفت شدن سطحها: برجستگیهای ریز سطح لنت ساییده میشوند و لنت با تمام سطحش روی دیسک مینشیند.
- ایجاد لایهی انتقالی: لایهی بسیار نازکی از مواد لنت بهطور یکنواخت روی دیسک منتقل میشود. بخش مهمی از اصطکاک ترمز بین همین لایه و لنت ایجاد میشود و یکنواخت بودن آن، ترمزگیری را نرم و بیلرزش میکند.
اگر این مرحله درست انجام نشود، مثلاً لنت نو در همان روز اول با ترمزهای شدید و پیاپی داغ شود، ممکن است مواد لنت بهصورت لکهلکه روی دیسک بنشیند. نتیجه میتواند لرزش پدال، صدای سوت، شیشهای شدن سطح لنت و کاهش گیرایی باشد؛ مشکلاتی که گاهی با دیسک تاببرداشته اشتباه گرفته میشوند.
قبل از آببندی: سه کار ضروری
۱. فشار دادن پدال پیش از اولین حرکت
هنگام نصب لنت نو، پیستون کالیپر به عقب رانده میشود. اگر بلافاصله حرکت کنید، اولین فشار پدال ممکن است تقریباً بیاثر باشد. پیش از روشن کردن و حرکت، پدال را چند بار آرام و کامل فشار دهید تا سفت شود و لنتها به دیسک برسند. این کار برای ایمنی است و نباید فراموش شود.
۲. بررسی سطح روغن ترمز
با عقب رفتن پیستونها، سطح روغن در مخزن بالا میآید. پس از فشار دادن پدال، سطح روغن را ببینید و مطمئن شوید بین خط حداقل و حداکثر است.
۳. تمیز بودن دیسک
دیسک باید عاری از روغن، گریس و اثر انگشت چرب باشد. اگر دیسک نو است، پوشش ضدزنگ کارخانه را طبق توصیهی سازنده با اسپری تمیزکنندهی ترمز پاک کنید. لنتی که به روغن یا گریس آلوده شده، بهخوبی آببندی نمیشود و معمولاً باید عوض شود.
روش درست آببندی لنت ترمز در ۵ قدم
این مراحل را فقط در یک مسیر خلوت، امن و بدون ترافیک انجام دهید، جایی که خودروی دیگری پشت سرتان نباشد. اگر چنین مسیری ندارید، روش سادهی بخش بعدی، یعنی رانندگی آرام در چند صد کیلومتر اول، هم نتیجهی خوبی میدهد.
قدم اول: گرم کردن آرام
چند کیلومتر با سرعت معمولی رانندگی کنید و چند ترمز بسیار ملایم بگیرید تا لنت و دیسک کمی گرم شوند و مطمئن شوید ترمز بهطور عادی کار میکند.
قدم دوم: ترمزهای متوسط پیاپی
حدود ۸ تا ۱۰ بار از سرعت حدود ۶۰ کیلومتر بر ساعت تا حدود ۱۰ کیلومتر بر ساعت ترمز متوسط بگیرید. فشار پدال باید محکم باشد ولی نه در حد ترمز اضطراری، و ABS نباید عمل کند. بین هر ترمز چند صد متر شتاب بگیرید تا هوا کمی ترمزها را خنک کند.
قدم سوم: کامل نایستید
در این مرحله خودرو را کاملاً متوقف نکنید. اگر لنت داغ را روی یک نقطه از دیسک داغ نگه دارید، ممکن است اثری از مواد لنت به شکل لنت روی دیسک بماند که بعدها لرزش ایجاد میکند.
قدم چهارم: چند ترمز کمی قویتر (اختیاری)
در صورت امن بودن مسیر، ۲ تا ۳ بار از سرعت حدود ۸۰ به ۲۰ کیلومتر بر ساعت ترمز کمی قویتر بگیرید. این مرحله برای خودروهای سنگینتر و شاسیبلندها مفیدتر است. اگر خودرو بوی تند میدهد یا حس ترمز تغییر کرد، این مرحله را ادامه ندهید.
قدم پنجم: خنک کردن بدون ترمز
حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه با سرعت متوسط و تا حد امکان بدون استفاده از ترمز رانندگی کنید تا لنت و دیسک آرام خنک شوند. پس از توقف، اگر شیب ندارید، بهجای نگه داشتن طولانی پدال، خودرو را در دنده یا حالت پارک بگذارید.
روش ساده برای رانندگی روزمره
بسیاری از رانندگان مسیر خلوت مناسب برای مراحل بالا ندارند. در این حالت آببندی بهصورت تدریجی هم انجام میشود:
- در ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر اول، فاصلهی بیشتری با خودروی جلویی نگه دارید و ترمزها را زودتر و نرمتر بگیرید.
- از ترمزهای شدید و ناگهانی، مگر در شرایط اضطراری، پرهیز کنید.
- در این مدت از سفرهای کوهستانی و سرازیریهای طولانی که ترمزها را بسیار داغ میکنند خودداری کنید، یا از ترمز موتور بیشتر استفاده کنید.
- در توقفهای طولانی پس از رانندگی پرترمز، پدال را با فشار زیاد نگه ندارید.
عددی که در مقالههای مختلف برای مدت آببندی میبینید، از ۱۰۰ تا ۵۰۰ کیلومتر متغیر است. عدد دقیق به جنس لنت و دیسک و سبک رانندگی بستگی دارد. اگر سازندهی خودرو یا لنت دستورالعمل مشخصی داده، همان را دنبال کنید.
اشتباههای رایج در آببندی لنت
- حرکت بدون فشار دادن پدال: خطرناکترین اشتباه است. اولین ترمز ممکن است کار نکند.
- ترمز اضطراری برای «زودتر جا افتادن» لنت: ترمزهای شدید در لنت سرد و نو، سطح لنت را بیش از حد داغ و شیشهای میکند.
- توقف کامل و نگه داشتن پدال بعد از ترمزهای پیاپی: باعث نشستن لکهی مواد لنت روی دیسک میشود.
- شستن چرخها با آب سرد بلافاصله پس از رانندگی پرترمز: سرد شدن ناگهانی دیسک داغ میتواند به آن آسیب بزند.
- نصب لنت نو روی دیسک خطافتاده: لنت روی دیسک ناصاف هرگز کامل نمینشیند. اگر دیسک شیار عمیق یا تاب دارد، باید قبل از نصب لنت تراش داده یا تعویض شود.
- آلوده کردن لنت به گریس: گریس فقط باید طبق دستورالعمل روی نقاط تماس فلزی و گژنپینها زده شود، هرگز روی سطح اصطکاکی لنت یا دیسک.
از کجا بفهمیم آببندی کامل شده است؟
پس از آببندی، ترمز باید نرم، بیصدا و قابل پیشبینی باشد و پدال در فشار مشخص، گیرایی ثابتی بدهد. روی دیسک هم معمولاً سطحی یکنواخت با رنگ کمی تیرهتر از فلز خام دیده میشود. اگر پس از ۳۰۰ تا ۵۰۰ کیلومتر هنوز صدای سوت، لرزش یا ترمز ضعیف دارید، احتمالاً مشکل از آببندی نیست و باید نصب لنت، وضعیت دیسک، کالیپر و گژنپینها بررسی شود. در مقالهی علائم خرابی لنت ترمز، علتهای احتمالی هر نشانه را توضیح دادهایم.
آیا آببندی برای همهی لنتها لازم است؟
بله، برای همهی لنتهای دیسکی، از سرامیکی تا نیمهفلزی، آببندی سودمند است، هرچند شدت نیاز به آن در لنتهای مختلف فرق دارد. لنتهای کفشکی عقب هم پس از تعویض مدتی طول میکشد تا کامل با سطح کاسهی چرخ جفت شوند و در این مدت تنظیم درست کفشکها و ترمز دستی اهمیت زیادی دارد. اگر هم لنت و هم دیسک را نو کردهاید، آببندی اهمیت بیشتری پیدا میکند، چون هیچ لایهی انتقالی قبلی روی دیسک نیست.
برای انتخاب لنت جدید، لنت را بر اساس مدل، تیپ و محور خودرو از فروشگاه کاتو انتخاب کنید. برای مثال صفحههای لنت ترمز پژو ۲۰۶، لنت ترمز تیبا، لنت ترمز سمند و لنت ترمز تیگو ۷ لنتها را بر اساس نسخهی خودرو جدا کردهاند. دربارهی تفاوت جنس لنتها هم میتوانید مقالهی لنت سرامیکی یا معمولی؛ کدام بهتر است؟ را بخوانید.
آببندی روی دیسک نو، دیسک تراشخورده و دیسک قدیمی
| وضعیت دیسک | نکتهی آببندی |
|---|---|
| دیسک نو | پوشش محافظ کارخانه را طبق دستور سازنده پاک کنید. چون هیچ لایهی انتقالی روی دیسک نیست، مراحل آببندی را کامل انجام دهید و در ۳۰۰ کیلومتر اول ملایمتر ترمز بگیرید. |
| دیسک تراشخورده | سطح تازهی تراش ممکن است کمی زبر باشد. ابتدا چند ترمز بسیار ملایم بگیرید و بعد مراحل اصلی را انجام دهید. ضخامت دیسک پس از تراش باید از حداقل مجاز بیشتر باشد. |
| دیسک قدیمی سالم | اگر دیسک صاف و بدون شیار عمیق است، آببندی سریعتر انجام میشود، اما باز هم لازم است تا لنت نو کامل با سطح دیسک جفت شود. |
در هر سه حالت، اگر جنس لنت جدید با لنت قبلی فرق دارد، مثلاً از لنت نیمهفلزی به لنت سرامیکی تغییر دادهاید، آببندی کامل اهمیت بیشتری دارد، چون لایهی باقیمانده از لنت قبلی روی دیسک باید با لایهی لنت جدید جایگزین شود.
سؤالات متداول دربارهی آببندی لنت ترمز
آببندی لنت ترمز چند کیلومتر طول میکشد؟
با روش فعال، یعنی ترمزهای متوسط پیاپی در مسیر خلوت، بخش اصلی آببندی در چند کیلومتر انجام میشود. با رانندگی معمولی و ملایم، معمولاً ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر طول میکشد تا لنت کامل جا بیفتد.
آیا بدون آببندی میشود با لنت نو رانندگی کرد؟
بله، لنت نو از همان ابتدا کار میکند، اما گیراییاش در روزهای اول کمی کمتر است. اگر آببندی را جدی نگیرید و لنت نو را با ترمزهای شدید داغ کنید، احتمال صدا، لرزش و شیشهای شدن لنت بیشتر میشود.
چرا لنت نو صدا میدهد؟
در روزهای اول، تا وقتی سطح لنت و دیسک کامل جفت نشدهاند، کمی صدا طبیعی است. اگر صدا پس از آببندی ادامه داشت، نصب خارها و صفحههای ضدصدا، وضعیت دیسک و تناسب لنت با خودرو را بررسی کنید.
اگر لنت شیشهای شد، چه کنیم؟
شیشهای شدن یعنی سطح لنت بر اثر حرارت زیاد سخت و براق شده است. در موارد خفیف، تکرار درست مراحل آببندی گاهی کمک میکند. اما اگر سطح لنت ترک دارد یا گیرایی برنگشت، لنت باید عوض و دیسک هم بررسی شود.
آیا با تعویض فقط لنت، باز هم آببندی لازم است؟
بله. حتی روی دیسک قبلی هم لنت نو باید با سطح آن جفت شود. اگر دیسک سالم و صاف باشد، این کار معمولاً سریعتر انجام میشود.