پاسخ کوتاه: برای تعویض لنت ترمز جلو، خودرو را روی سطح صاف و با جک و خرک ایمن بالا ببرید، چرخ را باز کنید، پیچهای کالیپر را باز و کالیپر را بلند کنید، لنتهای قدیمی را بیرون بیاورید، پیستون کالیپر را آرام به عقب برانید، لنت نو را همراه خارها نصب کنید، کالیپر و چرخ را با گشتاور درست ببندید و پیش از حرکت چند بار پدال را فشار دهید. لنت عقب دیسکی هم شبیه همین است، با این تفاوت که در بعضی خودروها پیستون باید چرخانده شود، نه فشار داده. تعویض لنت عقب کفشکی پیچیدهتر است و اگر تجربه ندارید، بهتر است به تعمیرکار بسپارید. در ادامه همهی مراحل را قدمبهقدم توضیح میدهیم.
قبل از شروع: ایمنی اول
ترمز مهمترین سیستم ایمنی خودرو است. اگر ابزار مناسب ندارید یا در هر مرحله مطمئن نیستید، کار را به تعمیرکار مجرب بسپارید. این راهنما برای آشنایی با مراحل کار است و جای دستورالعمل سازندهی خودرو را نمیگیرد.
- هرگز فقط به جک اعتماد نکنید. زیر خودروی بالا رفته، حتماً خرک محکم بگذارید و تا وقتی خودرو فقط روی جک است زیر آن نروید.
- روی سطح صاف و سفت کار کنید، ترمز دستی را بکشید (مگر هنگام کار روی ترمز عقب) و پشت چرخهایی که روی زمیناند مانع بگذارید.
- گردوغبار ترمز را با فوت کردن یا هوای فشرده پخش نکنید. از اسپری تمیزکنندهی ترمز و دستکش استفاده کنید و ماسک بزنید.
- روغن ترمز به رنگ خودرو آسیب میزند و برای پوست هم مضر است. اگر روی بدنه ریخت، فوراً با آب فراوان بشویید.
ابزار و لوازم لازم
| ابزار یا قطعه | کاربرد |
|---|---|
| جک و دو خرک | بالا بردن و نگه داشتن ایمن خودرو |
| آچار چرخ و آچار بکس با سریهای مناسب | باز کردن مهرههای چرخ و پیچهای کالیپر |
| آچار ترکمتر | بستن مهرههای چرخ و پیچهای کالیپر با گشتاور مشخص |
| پیستونجمعکن یا پیچدستی (گیرهی C) | به عقب راندن پیستون کالیپر جلو |
| ابزار چرخاندن پیستون عقب | برای کالیپرهای عقب که ترمز دستی درون آنها قرار دارد |
| برس سیمی و اسپری تمیزکنندهی ترمز | تمیز کردن محل نشستن لنت و دیسک |
| گریس مخصوص ترمز | روان کردن گژنپینها و نقاط تماس فلزی، نه سطح لنت |
| لنت نو مخصوص مدل و محور خودرو | همراه خارها و صفحههای ضدصدا، در صورت وجود |
| روغن ترمز با استاندارد دفترچه، مثل DOT 4 | در صورت نیاز به افزودن یا تعویض |
انتخاب لنت درست پیش از باز کردن چرخ
پیش از شروع کار، مطمئن شوید لنت نو دقیقاً برای خودروی شما ساخته شده است. خودروهای همنام گاهی در تیپها و سالهای مختلف لنت متفاوتی دارند؛ برای نمونه پژو ۲۰۶ تیپ ۲ و ۲۰۶ تیپ ۵ لنت جلوی یکسانی ندارند. کد لنت قدیمی معمولاً روی صفحهی فلزی پشت آن حک شده و میتوانید آن را با کد و ابعاد محصول مقایسه کنید. در صفحههای مدل ماشین فروشگاه کاتو، مثل لنت ترمز پژو ۲۰۶ و لنت ترمز پژو ۲۰۷، لنتها بر اساس تیپ و سال ساخت جدا شدهاند.
آموزش تعویض لنت ترمز جلو، قدمبهقدم
۱. شل کردن مهرههای چرخ
وقتی خودرو هنوز روی زمین است، مهرههای چرخ را با آچار چرخ کمی شل کنید، ولی کامل باز نکنید. روی زمین بودن چرخ مانع چرخیدن آن هنگام باز کردن مهرهها میشود.
۲. بالا بردن خودرو و گذاشتن خرک
خودرو را از نقطهی جکخور مشخصشده در دفترچه بالا ببرید و خرک را زیر نقطهی محکم شاسی قرار دهید. خودرو را آرام روی خرک بگذارید و مطمئن شوید ثابت است.
۳. باز کردن چرخ و بررسی اولیه
مهرهها را کامل باز کنید و چرخ را بردارید. پیش از باز کردن هر قطعه، از مجموعهی کالیپر عکس بگیرید تا محل خارها و فنرها را به خاطر داشته باشید. به ضخامت لنت داخلی و بیرونی، وضعیت سطح دیسک و نشتی احتمالی روغن ترمز دقت کنید.
۴. بررسی مخزن روغن ترمز
درِ کاپوت را باز کنید و سطح روغن ترمز را ببینید. وقتی پیستون را به عقب میرانید، روغن به مخزن برمیگردد. اگر مخزن تا خط حداکثر پر است، کمی از روغن را با سرنگ تمیز بیرون بکشید تا سرریز نکند.
۵. باز کردن پیچهای کالیپر
در بیشتر خودروهای سواری، کالیپر جلو با دو پیچ به براکت یا گژنپینها بسته شده است. این پیچها را باز کنید و کالیپر را از روی دیسک بلند کنید. کالیپر را آویزان رها نکنید؛ آن را با سیم یا بند روی فنربندی ببندید تا به شیلنگ ترمز فشار نیاید.
۶. بیرون آوردن لنتهای قدیمی
لنتها را از براکت یا کالیپر بیرون بیاورید. اگر لنت سیم سنسور سایش دارد، مثل لنت جلوی پژو ۴۰۵ و پارس، پیش از بیرون کشیدن لنت سوکت سنسور را با دقت جدا کنید. لنتهای قدیمی را کنار بگذارید؛ مقایسهی آنها با لنت نو و دیدن الگوی سایش، اطلاعات مفیدی دربارهی وضعیت کالیپر میدهد.
۷. تمیز کردن و روانکاری
محل نشستن لنت روی براکت را با برس سیمی از زنگ و رسوب پاک کنید. گژنپینها را بیرون بیاورید، تمیز کنید و با لایهی نازکی از گریس مخصوص ترمز دوباره جا بزنید. لاستیکهای گردگیر گژنپین و پیستون نباید پاره باشند. مراقب باشید هیچ گریسی روی سطح دیسک یا لایهی اصطکاکی لنت نرسد.
۸. جمع کردن پیستون کالیپر
با پیستونجمعکن یا پیچدستی و یک لنت قدیمی بهعنوان واسطه، پیستون را آرام و یکنواخت به عقب برانید تا جای کافی برای لنت ضخیمتر نو باز شود. در همین حین سطح روغن مخزن را زیر نظر داشته باشید. اگر پیستون با فشار معمولی عقب نمیرود، به زور متوسل نشوید؛ ممکن است پیستون گیر کرده باشد و کالیپر نیاز به تعمیر داشته باشد.
۹. نصب لنت نو
خارها و صفحههای ضدصدای نو را، اگر همراه لنت هستند، نصب کنید و لنتها را در جای خود بگذارید. لنت داخلی و بیرونی در بعضی خودروها متفاوتاند؛ مثلاً لنتی که فنر یا گیرهی پیستون دارد، سمت پیستون نصب میشود. اگر لنت سنسور دارد، سیم آن را دوباره وصل و در مسیر قبلی محکم کنید تا به دیسک یا چرخ نرسد.
۱۰. بستن کالیپر و چرخ
کالیپر را روی لنتها برگردانید و پیچها را با گشتاور توصیهشدهی دفترچه ببندید. چرخ را جا بزنید، مهرهها را با دست ببندید، خودرو را پایین بیاورید و مهرهها را بهصورت ضربدری با آچار ترکمتر و گشتاور مشخصشده سفت کنید. همین مراحل را برای چرخ دیگر همان محور تکرار کنید؛ لنت دو چرخ یک محور همیشه با هم عوض میشود.
تعویض لنت ترمز عقب دیسکی
در خودروهایی که ترمز عقب دیسکی دارند، مثل نسخهی دیسکی عقب پژو ۲۰۶ یا پژو ۴۰۵ Mi16، مراحل کلی مثل لنت جلو است، با چند تفاوت مهم:
- ترمز دستی را پیش از شروع کار آزاد کنید و پشت چرخهای جلو مانع بگذارید.
- در بسیاری از کالیپرهای عقب، سازوکار ترمز دستی داخل کالیپر است و پیستون باید همزمان با فشار، در جهت درست چرخانده شود. فشار دادن مستقیم این پیستونها با پیچدستی به سازوکار داخلی آسیب میزند. شیار روی پیستون باید طوری قرار بگیرد که با زائدهی پشت لنت جفت شود.
- در خودروهایی که ترمز دستی برقی دارند، پیش از کار باید سیستم با دستگاه عیبیاب یا روش مشخصشدهی دفترچه در حالت سرویس قرار بگیرد.
- پس از تعویض، کار کردن ترمز دستی را بررسی و در صورت نیاز تنظیم کنید.
تعویض لنت ترمز عقب کفشکی (کاسهای)
بسیاری از خودروهای ایرانی، مثل پراید، تیبا، ساینا، کوییک، پژو ۴۰۵، پارس و سمند در نسخههای معمولی، ترمز عقب کاسهای دارند. تعویض لنت کفشکی شامل باز کردن کاسهی چرخ، جدا کردن فنرهای برگرداننده و نگهدارنده، جدا کردن کابل ترمز دستی و جا انداختن کفشکهای نو با تنظیمکننده است. کار با فنرها نیاز به ابزار مخصوص و دقت دارد و نصب نادرست آنها میتواند باعث قفل شدن چرخ یا کار نکردن ترمز دستی شود. اگر تجربهی این کار را ندارید، تعویض کفشک را به تعمیرکار بسپارید. پس از تعویض، تنظیم کفشکها و ترمز دستی ضروری است و سطح داخلی کاسه هم باید از نظر خط و ساییدگی بررسی شود.
کارهای ضروری بعد از تعویض لنت
- فشار دادن پدال پیش از حرکت: چند بار پدال را آرام و کامل فشار دهید تا سفت شود. اولین ترمز پس از جمع کردن پیستون ممکن است تقریباً بیاثر باشد.
- بررسی دوبارهی روغن ترمز: سطح روغن را بین خط حداقل و حداکثر تنظیم کنید و درِ مخزن را محکم ببندید.
- آزمایش در سرعت کم: چند ترمز آرام در مسیری خلوت بگیرید و به صدا، کشیدن خودرو و حس پدال دقت کنید.
- آببندی لنت: در ۲۰۰ تا ۳۰۰ کیلومتر اول از ترمزهای شدید پرهیز کنید تا لنت کامل با دیسک جفت شود.
- بازبینی مهرهها: پس از ۵۰ تا ۱۰۰ کیلومتر، سفتی مهرههای چرخ را دوباره با ترکمتر بررسی کنید.
چه زمانی دیسک ترمز هم باید عوض یا تراش داده شود؟
ضخامت حداقل دیسک معمولاً روی لبه یا وسط آن حک شده یا در دفترچه آمده است. اگر دیسک از این حد نازکتر شده، شیار عمیق دارد، تاب برداشته و لرزش ایجاد میکند یا لبهی بلندی در حاشیهاش ایجاد شده، باید تراش داده یا تعویض شود. نصب لنت نو روی دیسک معیوب، عمر و عملکرد لنت نو را کم میکند. دیسکها هم مثل لنت باید برای هر دو چرخ یک محور با هم تعویض شوند.
اشتباههای رایج هنگام تعویض لنت
- کار زیر خودرویی که فقط روی جک است.
- تعویض لنت فقط یک چرخ از یک محور.
- زدن گریس یا روغن روی سطح اصطکاکی لنت یا دیسک.
- جا نینداختن خارها و فنرهای لنت که باعث صدا و سایش نامنظم میشود.
- فشار دادن مستقیم پیستون کالیپرهای عقبی که باید چرخانده شوند.
- آویزان کردن کالیپر از شیلنگ ترمز.
- حرکت بدون فشار دادن پدال پس از نصب.
- بستن مهرهها بدون ترکمتر و بهصورت غیرضربدری.
اگر هنوز نمیدانید لنت خودرویتان باید عوض شود یا نه، مقالهی چه زمانی باید لنت ترمز را عوض کنیم؟ را بخوانید. برای انتخاب لنت مناسب هم به دستههای لنت ترمز ایرانخودرو، لنت ترمز سایپا یا همهی محصولات در فروشگاه کاتو سر بزنید. اگر دربارهی سازگاری لنت با خودرویتان سؤالی دارید، از صفحهی تماس با ما بپرسید.
سؤالات متداول دربارهی تعویض لنت ترمز
تعویض لنت ترمز چقدر طول میکشد؟
برای فرد باتجربه، تعویض لنت جلوی هر دو چرخ معمولاً حدود یک ساعت طول میکشد. اگر اولین بار است، یا گژنپینها زنگ زدهاند و نیاز به تمیزکاری دارند، ممکن است بیشتر طول بکشد. تعویض کفشک عقب معمولاً زمان بیشتری میبرد.
آیا میشود لنت ترمز را بدون تعمیرکار عوض کرد؟
تعویض لنت جلوی دیسکی با ابزار مناسب و رعایت ایمنی برای بسیاری از افراد آشنا با مکانیک ممکن است. اما کالیپرهای عقب با ترمز دستی داخلی، ترمز دستی برقی و لنت کفشکی ظرافت بیشتری دارند. اگر در هر مرحله تردید دارید، کار را به تعمیرکار بسپارید.
بعد از تعویض لنت، چرا پدال ترمز خالی است؟
چون پیستون کالیپر هنگام نصب به عقب رانده شده و هنوز لنتها به دیسک نرسیدهاند. پیش از حرکت چند بار پدال را فشار دهید تا سفت شود. اگر پس از چند بار فشار هم پدال سفت نشد، سیستم ترمز ممکن است هوا گرفته باشد و نباید با خودرو حرکت کنید.
آیا با تعویض لنت باید روغن ترمز را هم عوض کرد؟
لزوماً نه. روغن ترمز بر اساس زمان و توصیهی سازنده، که در بسیاری از خودروها حدود هر دو سال است، عوض میشود. اما زمان تعویض لنت فرصت خوبی برای بررسی سطح و رنگ روغن است؛ روغن تیره یا قدیمی بهتر است تعویض شود.
چرا بعد از تعویض لنت، ترمز صدا میدهد؟
در روزهای اول، تا آببندی کامل شود، کمی صدا طبیعی است. صدای ماندگار معمولاً به جا نیفتادن خارها و صفحههای ضدصدا، دیسک ناصاف یا لنت نامناسب برای خودرو مربوط است.