پاسخ کوتاه: مهمترین علائم خرابی یا تمام شدن لنت ترمز اینها هستند: صدای سوت یا جیرجیر هنگام ترمز، صدای ساییدن فلز، طولانیتر شدن مسافت توقف، لرزش پدال یا فرمان، کشیده شدن خودرو به یک سمت، روشن شدن چراغ هشدار لنت، بوی سوختگی و دیده شدن لنت نازک از لای رینگ. بعضی از این نشانهها فقط هشدارند و چند روز فرصت میدهند، اما بعضی دیگر، مثل صدای فلزی یا بوی سوختگی شدید، یعنی باید همین حالا خودرو را بررسی کنید. در ادامه هر نشانه، علت احتمالی آن و کاری که باید بکنید را توضیح میدهیم.
چرا شناختن علائم خرابی لنت مهم است؟
لنت ترمز قطعهای مصرفی است و با هر ترمز کمی از آن کم میشود. خرابی لنت معمولاً یکباره اتفاق نمیافتد؛ سیستم ترمز پیش از آنکه به نقطهی خطر برسد، با صدا، لرزش یا تغییر حس پدال به راننده هشدار میدهد. اگر این هشدارها را بشناسید، هم ایمنی خودتان را حفظ میکنید و هم جلوی خرابی قطعات گرانتری مثل دیسک و کالیپر را میگیرید.
نکتهی مهم این است که همهی علائم ترمز به لنت مربوط نیستند. لرزش ترمز میتواند از دیسک باشد و پایین رفتن پدال میتواند از روغن ترمز یا پمپ. برای همین در جدول انتهای این بخش، برای هر نشانه علتهای احتمالی را کنار هم آوردهایم.
۸ نشانهی خرابی لنت ترمز
۱. صدای سوت یا جیرجیر هنگام ترمز
صدای تیز و ممتد هنگام ترمز رایجترین نشانه است. در بسیاری از لنتها یک زبانهی فلزی کوچک به نام نشانگر سایش وجود دارد که وقتی لایهی اصطکاکی به حداقل نزدیک میشود، با دیسک تماس پیدا میکند و صدا ایجاد میکند. این صدا یعنی لنت بهزودی باید عوض شود.
اما هر صدای سوتی به معنای تمام شدن لنت نیست. لنت نو در چند روز اول، رطوبت صبحگاهی، گردوغبار جمعشده بین لنت و دیسک یا شیشهای شدن سطح لنت هم میتوانند صدای مشابهی بدهند. اگر صدا پس از چند ترمز ملایم از بین رفت، احتمالاً رطوبت یا گردوغبار بوده است. اگر ماندگار بود، ضخامت لنت را بررسی کنید.
۲. صدای ساییدن فلز روی فلز
صدای خشن، غرشمانند یا خرخر هنگام ترمز جدیترین هشدار است. این صدا معمولاً یعنی لایهی اصطکاکی کاملاً تمام شده و صفحهی فلزی پشت لنت مستقیماً روی دیسک کشیده میشود. در این وضعیت، ترمزگیری ضعیف میشود و دیسک با هر ترمز شیار عمیقتری برمیدارد. تا تعویض لنت، رانندگی را به حداقل برسانید.
۳. طولانیتر شدن مسافت توقف
اگر حس میکنید خودرو دیرتر از قبل میایستد، لنت ممکن است نازک یا سطحش سخت و شیشهای شده باشد. این تغییر معمولاً تدریجی است و راننده دیر متوجه آن میشود. مقایسهی حس ترمز با روزهای اول پس از تعویض لنت، یا رانندگی با خودروی مشابه، کمک میکند تغییر را تشخیص دهید.
۴. پایین رفتن یا نرم شدن پدال ترمز
با سایش لنت، پیستون کالیپر جلوتر میآید و سطح روغن ترمز در مخزن کمی پایین میرود. اگر پدال اسفنجی شده یا بیش از حد پایین میرود، ممکن است لنت خیلی ساییده شده باشد، اما علتهای جدیتری مثل نشتی روغن ترمز، هوا گرفتن سیستم یا خرابی پمپ ترمز هم ممکن است. این نشانه را هیچوقت نادیده نگیرید و سیستم ترمز را کامل بررسی کنید.
۵. لرزش پدال ترمز یا فرمان
لرزش هنگام ترمزگیری، بهویژه در سرعتهای بالا، بیشتر به تاب برداشتن دیسک یا سایش نامنظم آن مربوط است. لنتی که بهصورت ناهموار ساییده شده یا لایهای از مواد لنت بهطور نامنظم روی دیسک نشسته، هم میتواند لرزش ایجاد کند. در خودروهای دارای ABS، لرزش پدال در ترمز شدید طبیعی است؛ این لرزش با لرزش ناشی از دیسک فرق دارد و فقط هنگام عمل کردن ABS حس میشود.
۶. کشیده شدن خودرو به یک سمت
اگر خودرو هنگام ترمز به چپ یا راست منحرف میشود، نیروی ترمز دو سمت یک محور برابر نیست. علت میتواند سایش نامتقارن لنتها، آلوده شدن یکی از لنتها به روغن یا گریس، گیر کردن پیستون یا گژنپین کالیپر یک سمت، یا حتی اختلاف باد لاستیکها باشد. هر چه باشد، این نشانه ایمنی را کم میکند و باید زود بررسی شود.
۷. روشن شدن چراغ هشدار لنت یا ترمز
بعضی خودروها سنسور سایش لنت دارند؛ برای نمونه لنت جلوی پژو ۴۰۵ و پارس با سیم سنسور عرضه میشود. وقتی لنت به حد مجاز برسد، سنسور به سیستم برق خودرو خبر میدهد و چراغ هشدار روشن میشود. در خودروهای دیگر، چراغ ترمز روی صفحهی آمپر ممکن است به کم شدن روغن ترمز یا کشیده بودن ترمز دستی مربوط باشد. معنی دقیق چراغ را از دفترچهی خودرو بخوانید.
۸. بوی سوختگی و داغ شدن غیرعادی چرخ
بوی تند و سوخته پس از ترمزهای پیاپی در سرازیری طبیعیتر است، اما اگر در رانندگی عادی شهری هم بوی سوختگی حس میکنید یا یکی از رینگها بسیار داغتر از بقیه است، احتمالاً لنت آن چرخ پس از رها کردن پدال کامل آزاد نمیشود. گیر کردن کالیپر یا کشیدهماندن ترمز دستی رایجترین علت است. این وضعیت لنت را در مدت کوتاهی از بین میبرد و میتواند روغن ترمز را هم داغ کند.
راهنمای صداهای ترمز؛ هر صدا یعنی چه؟
صدا رایجترین راهی است که لنت ترمز خبر از خرابی میدهد، ولی هر صدا معنای متفاوتی دارد. جدول زیر کمک میکند پیش از رفتن به تعمیرگاه، تصویر روشنتری از مشکل داشته باشید. تشخیص نهایی همیشه با بازدید سیستم ترمز است.
| صدا | چه زمانی شنیده میشود؟ | معنای احتمالی |
|---|---|---|
| جیرجیر کوتاه | چند ترمز اول صبح یا بعد از باران و شستوشو | رطوبت یا زنگ سطحی دیسک؛ معمولاً با چند ترمز ملایم از بین میرود |
| سوت تیز و ممتد | تقریباً در همهی ترمزها | زبانهی هشدار سایش به دیسک رسیده یا سطح لنت شیشهای شده است |
| ساییدن فلز روی فلز | هنگام ترمز، بهویژه با فشار بیشتر | لایهی اصطکاکی تمام شده و صفحهی فلزی لنت روی دیسک کشیده میشود |
| خشخش یا صدای سنگریزه | ناگهانی، پس از عبور از جادهی خاکی | گیر کردن سنگریزه یا ذرات بین لنت و دیسک |
| تقتق هنگام شروع ترمز | اولین لحظهی فشار دادن پدال | لقی لنت در جای خود، نبودن خار نگهدارنده یا لقی اجزای کالیپر |
اگر صدا فقط از یک چرخ است، آن چرخ را جدا بررسی کنید؛ سایش نامتقارن معمولاً به گیر کردن کالیپر یا گژنپین همان سمت برمیگردد. برای علتهای داغ شدن و بوی سوختگی هم مقالهی لنت ترمز داغ میشود؟ علت و راه حل را بخوانید.
جدول علامت و علت احتمالی
| نشانه | علتهای احتمالی | فوریت |
|---|---|---|
| سوت یا جیرجیر | زبانهی هشدار سایش، رطوبت، گردوغبار، شیشهای شدن لنت، نبودن خار ضدصدا | بررسی در چند روز آینده |
| صدای فلز روی فلز | تمام شدن کامل لایهی اصطکاکی | فوری |
| افزایش مسافت توقف | لنت نازک یا شیشهای، روغن ترمز کهنه، دیسک معیوب | زود |
| پدال نرم یا پایین | سایش زیاد لنت، نشتی یا هوا در روغن ترمز، خرابی پمپ | فوری |
| لرزش پدال یا فرمان | تاب دیسک، سایش نامنظم دیسک یا لنت، لقی جلوبندی | زود |
| کشیدن به یک سمت | سایش نامتقارن، آلودگی لنت، گیر کردن کالیپر، باد لاستیک | زود |
| چراغ هشدار | سنسور سایش لنت، کم شدن روغن ترمز، ترمز دستی | بسته به نوع چراغ |
| بوی سوختگی، رینگ داغ | گیر کردن کالیپر یا گژنپین، ترمز دستی کشیدهمانده، ترمز زیاد در سرازیری | فوری اگر در رانندگی عادی رخ دهد |
علائم خرابی لنت عقب
لنت عقب در بیشتر خودروهای ایرانی کفشکی است و داخل کاسهی چرخ کار میکند؛ مثل لنت عقب پراید و تیبا. چون از بیرون دیده نمیشود، نشانههایش هم کمتر به چشم میآیند. مهمترین علائم خرابی لنت عقب کفشکی اینهاست:
- بالا آمدن بیش از حد اهرم ترمز دستی: اگر برای نگه داشتن خودرو باید اهرم را چند دندانه بیشتر از قبل بکشید، لنتهای عقب ساییده شده یا ترمز به تنظیم نیاز دارد.
- ضعیف شدن ترمز دستی در سربالایی: خودرو با ترمز دستی کشیده، در سربالایی کمی حرکت میکند.
- صدای ساییدن یا تقتق از عقب: صدای فلزی از چرخهای عقب میتواند از لنت تمامشده یا لقی فنرهای کفشک باشد.
- داغ شدن یک کاسهی چرخ: اگر پس از رانندگی عادی یکی از چرخهای عقب خیلی داغتر است، احتمالاً لنت آن چرخ کامل آزاد نمیشود.
در خودروهایی که ترمز عقب دیسکی دارند، نشانهها شبیه لنت جلوست، اما لنت عقب معمولاً دیرتر ساییده میشود. روش تعویض هر دو نوع را در آموزش تعویض لنت ترمز جلو و عقب توضیح دادهایم.
چطور ضخامت لنت را خودمان ببینیم؟
در بیشتر خودروهایی که رینگ پرهدار دارند، لنت بیرونی جلو از لای پرهها دیده میشود. فرمان را کامل بچرخانید، با چراغقوه کالیپر را پیدا کنید و ضخامت لایهی تیرهی اصطکاکی را ببینید. اگر کمتر از حدود ۳ میلیمتر بود، وقت تعویض است. یادتان باشد که لنت داخلی گاهی زودتر از لنت بیرونی میساید و برای دیدن آن باید چرخ را باز کرد. لنت عقب کفشکی، مثل لنت عقب پراید و تیبا، فقط با باز کردن کاسهی چرخ قابل بازدید است.
زمان تعویض لنت ترمز؛ کیلومتر یا ضخامت؟
کیلومتر کارکرد فقط یک راهنمای تقریبی است. در شرایط رایج، لنت جلو معمولاً بین ۲۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر و لنت عقب بین ۴۰ تا ۷۰ هزار کیلومتر کار میکند؛ اما ترافیک سنگین شهری، رانندگی در کوهستان، بار زیاد و سبک رانندگی با ترمزهای شدید این عددها را خیلی کمتر میکنند. این بازهها تجربهی رایجاند و ضمانت عمر هیچ لنتی نیستند.
معیار اصلی، ضخامت لایهی اصطکاکی است. وقتی این لایه به حدود ۳ میلیمتر رسید، برای تعویض برنامهریزی کنید و نگذارید به صفحهی فلزی برسد. هر بار که خودرو را برای سرویس دورهای میبرید، از تعمیرکار بخواهید ضخامت لنتها و وضعیت دیسک را هم بررسی کند. جزئیات بیشتر و جدول عمر لنت را در مقالهی زمان تعویض لنت ترمز؛ هر چند کیلومتر باید لنت را عوض کرد؟ ببینید.
چکلیست ۵ دقیقهای بررسی لنت ترمز
این چکلیست جای بازدید تعمیرکار را نمیگیرد، ولی کمک میکند علائم خرابی لنت را زود ببینید:
- در یک خیابان خلوت و با سرعت کم چند ترمز ملایم و یک ترمز محکمتر بگیرید و به صدا، لرزش و کشیده شدن خودرو دقت کنید.
- حس پدال را بسنجید: پدال باید سفت و یکنواخت باشد، نه اسفنجی یا خیلی پایین.
- فرمان را کامل بچرخانید و با چراغقوه ضخامت لنت بیرونی جلو را از لای رینگ ببینید.
- سطح روغن ترمز را در مخزن ببینید؛ پایین بودن زیاد آن یعنی لنت خیلی ساییده شده یا نشتی وجود دارد.
- چراغهای صفحهی آمپر را پس از روشن کردن خودرو نگاه کنید و معنی چراغ ترمز را از دفترچه بخوانید.
- پس از رانندگی عادی، با احتیاط دمای رینگها را مقایسه کنید؛ رینگی که خیلی داغتر است بررسی بیشتری لازم دارد.
اشتباههای رایج در برخورد با علائم خرابی لنت
- بلندتر کردن صدای ضبط بهجای بررسی صدا: صدای سوت هشدار عمداً طراحی شده است. نادیده گرفتن آن، فاصلهی بین «لنت نازک» و «دیسک خراب» را خیلی کوتاه میکند.
- تعویض لنت فقط یک چرخ: حتی اگر فقط یک سمت صدا میدهد، لنت هر دو چرخ یک محور باید با هم عوض شود.
- عوض کردن لنت بدون پیدا کردن علت: اگر لنت یک چرخ خیلی زودتر تمام شده یا خودرو به یک سمت میکشد، تعویض لنت بهتنهایی مشکل را حل نمیکند. کالیپر، گژنپینها و دیسک را هم بررسی کنید.
- اضافه کردن روغن ترمز بهجای بررسی لنت: پایین آمدن سطح روغن ترمز با سایش لنت طبیعی است. اگر بدون تعویض لنت مخزن را تا خط ماکزیمم پر کنید، هنگام نصب لنت نو روغن سرریز میکند. اگر سطح روغن خیلی پایین آمده، نشتی را هم بررسی کنید.
- خرید لنت فقط بر اساس قیمت: لنتی که برای همان مدل، تیپ و محور ساخته نشده باشد، ممکن است کامل روی دیسک ننشیند و همان علائم را دوباره ایجاد کند.
پس از دیدن علائم چه کنیم؟
اگر یکی از نشانههای فوری جدول، مثل صدای فلزی، پدال نرم یا بوی سوختگی در رانندگی عادی را دارید، تا بررسی سیستم ترمز از رانندگیهای طولانی و پرسرعت پرهیز کنید. برای نشانههای دیگر، در اولین فرصت ضخامت لنت، وضعیت دیسک، کالیپر و روغن ترمز را بررسی کنید. پس از نصب لنت نو هم آببندی لنت ترمز نو را درست انجام دهید تا لنت کامل روی دیسک بنشیند.
اگر نیاز به تعویض لنت دارید، لنت را بر اساس مدل، تیپ، سال ساخت و محور خودرو انتخاب کنید. در فروشگاه کاتو، لنتها بر اساس خودروساز دستهبندی شدهاند؛ برای نمونه لنت ترمز ایرانخودرو، لنت ترمز سایپا و لنت ترمز مدیرانخودرو. همهی محصولات را در فروشگاه کاتو ببینید و اگر در انتخاب تردید دارید، از صفحهی تماس با ما راهنمایی بگیرید.
لنت ترمز خودروهای پرطرفدار در کاتو
کدهای زیر از مشخصات محصولات کاتو آمدهاند. پیش از خرید، کد لنت فعلی خودرو را با کد محصول مقایسه کنید.
- لنت ترمز پراید: لنت جلو با کد SP1049 برای پراید سواری و وانت، و لنت عقب کفشکی با کد C17026.
- لنت ترمز تیبا: لنت جلو دیسکی SP1164 و لنت عقب کفشکی C20031 برای تیبا ۱ و ۲؛ مشترک با ساینا، کوییک و ریو.
- لنت ترمز پژو ۲۰۶: لنت جلو با کد SP1689 یا SP1241 بسته به تیپ و سال ساخت، بهعلاوه لنت عقب دیسکی و کفشکی.
- لنت ترمز تارا: لنت جلو با کد SP1241 و لنت عقب با کد D340.
سؤالات متداول دربارهی علائم خرابی لنت ترمز
از کجا بفهمیم لنت ترمز تمام شده است؟
صدای ساییدن فلز روی فلز هنگام ترمز، روشن شدن چراغ هشدار لنت در خودروهای دارای سنسور، و دیده شدن لایهی اصطکاکی کمتر از ۲ تا ۳ میلیمتر از لای رینگ، نشانههای اصلی تمام شدن لنتاند. مطمئنترین راه، اندازهگیری ضخامت لنت با باز کردن چرخ است.
آیا صدای سوت ترمز همیشه یعنی لنت تمام شده است؟
نه. رطوبت، گردوغبار، لنت نوی آببندینشده و شیشهای شدن سطح لنت هم صدای سوت ایجاد میکنند. اگر صدا پس از چند ترمز ملایم از بین نرفت یا هر روز تکرار شد، ضخامت لنت را بررسی کنید.
لرزش هنگام ترمز از لنت است یا دیسک؟
بیشتر وقتها از دیسک است؛ دیسک تاببرداشته یا ناصاف هنگام ترمز در پدال و فرمان لرزش ایجاد میکند. لنت ناهموار یا رسوب نامنظم مواد لنت روی دیسک هم میتواند علت باشد. بهتر است لنت و دیسک با هم بررسی شوند.
با لنت تمامشده چقدر میتوان رانندگی کرد؟
توصیه نمیشود. لنتی که صدای فلزی میدهد، نیروی ترمز کمتری دارد و با هر کیلومتر رانندگی، دیسک را بیشتر خراب میکند. هرچه زودتر لنت را عوض کنید، احتمال اینکه دیسک هم نیاز به تراش یا تعویض پیدا کند کمتر است.
چرا خودرو هنگام ترمز به یک طرف کشیده میشود؟
رایجترین علتها سایش نامتقارن لنتها، گیر کردن کالیپر یا گژنپین یک سمت، آلوده شدن لنت به روغن و اختلاف باد لاستیکهاست. این مشکل را باید زود بررسی کرد، چون در ترمز ناگهانی کنترل خودرو را سخت میکند.
لنت ترمز را هر چند کیلومتر باید عوض کرد؟
عدد ثابتی وجود ندارد. لنت جلو معمولاً بین ۲۰ تا ۴۰ هزار کیلومتر و لنت عقب بین ۴۰ تا ۷۰ هزار کیلومتر کار میکند، اما معیار اصلی ضخامت لنت است. وقتی لایهی اصطکاکی به حدود ۳ میلیمتر برسد، وقت تعویض است.
علائم خرابی لنت عقب چیست؟
بالا آمدن بیش از حد اهرم ترمز دستی، ضعیف شدن ترمز دستی در سربالایی، صدای ساییدن یا تقتق از چرخهای عقب و داغ شدن یکی از کاسهها، رایجترین علائم خرابی لنت عقب کفشکیاند.